Nie sztuką jest zbudować teatr,
Sztuką jest go utrzymać ...

 

Mija 126 lat nieprzerwanej działalności lubelskiego przybytku Melpomeny, jednego z najstarszych - po Starym Teatrze w Krakowie (1799), Narodowym w Warszawie (1833) i Polskim w Poznaniu (1875) - budynków teatralnych w kraju. Gmach według projektu Karola Kozłowskiego wybudowany w 1886 roku, w ciągu zaledwie dwóch lat, przez Spółkę Cywilną "Teatr Lubelski", powstał wyłącznie ze składek społecznych. Wznieśli go „Lublinianie – sobie”, dzięki inicjatywie lubelskiej inteligencji, przemysłowców, kupców i okolicznych ziemian.

 

 

Historia Teatru w skrócie....

 

6 luty 1886	Uroczyste otwarcie nowego gmachu Teatru Zimowego przy ul. Namiestnikowskiej.
21 września 1895	Dyrektorem Teatru zostaje Felicjan Feliński, który kierował nim przez trzy kolejne zimowe sezony. Przy praktykowanych wówczas corocznych zmianach dyrekcji, był to swoisty ewenement.
lipiec 1906	Zmiana nazwy Teatru na Teatr Wielki.
12 marca 1909	Powstaje Towarzystwo Przyjaciół Teatru Polskiego w Lublinie.
sezon 1914/15	Sezon nie rozpoczął się. Wybuchła I wojna światowa, teatr zostaje zamieniony na lazaret.
4 kwietnia 1915	Uroczyste otwarcie odzyskanego dla sztuki Teatru.
1 lipca 1921	„Umiastowienie” Teatru. Rada Miejska Lublina odkupuje budynek od Spółki Cywilnej Teatr Lubelski.
1 września 1921	Uroczysta inauguracja działalności Teatru Miejskiego w Lublinie.
sezon 1926/27	Najbardziej znacząca w okresie międzywojennym dyrekcja Stanisławy Wysockiej i Ryszarda Wasilewskiego.
sezon 1932/33	Powrót do dawnej nazwy – Teatr Wielki.
lata 1933-1939	Władze miasta zrezygnowały z prowadzenia w Lublinie stałego Teatru. Namiastkę teatralnej stabilności zawdzięczało wówczas nasze miasto Wołyńskiemu Teatrowi Polskiemu z Łucka, który przez cały ten czas wystawiał po cztery spektakle w miesiącu.
sierpień 1939	Powołano do życia objazdowy teatr lubelskiego centralnego okręgu przemysłowego im. J. Słowackiego.
1 września 1939	Inauguracja sezonu nowopowstałego Teatru komedią R. Niewirowicza „Dlaczego zaraz tragedia?”
listopad 1939	Teatr przejmują Niemcy, do 1941 roku występują tu niemieckie teatry frontowe.
27 marca 1941	Otwarcie niemieckiego Stadttheater Lublin.
lipiec 1944	Przyjazd do Lublina Teatru I Armii Wojska Polskiego.
12 sierpnia 1944	Premierą „Moralności Pani Dulskiej” G. Zapolskiej inauguruje swoją działalność Teatr Zrzeszenia Aktorskiego pod dyrekcją Józefa Klejera.
12 października 1944	Utworzenie w Lublinie reprezentacyjnego Teatru Wojska Polskiego, do którego włączone zostały działające już zespoły Teatru Lubelskiego i Białostockiego.
29 listopada 1944	Premiera „Wesela” w reżyserii Jacka Woszczerowicza.
styczeń 1945	Wyjazd Teatru Wojska Polskiego.
20 marca 1945	Uroczyste otwarcie Teatru Miejskiego w Lublinie pod dyrekcją Antoniego Różyckiego.
18 sierpnia 1949	Upaństwowienie Teatru. Aktorzy wybierają na swojego patrona Juliusza Osterwę. Władze akceptują ten wybór.
6 października 1949	„Latem w Nohant” J. Iwaszkiewicza inauguruje swoją działalność państwowy Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie.

 

 

W ciągu czterdziestolecia 1944-1984  z lubelską sceną współpracowało:

 

• 92 reżyserów – największą liczbę przedstawień wyreżyserowali: Zofia Modrzewska (36), Kazimierz Braun (31), Irena Ładosiówna (15) i Józef Słotwiński (13).
• 73 scenografów – największą liczbę projektów scenograficznych zrealizowali: Jerzy Torończyk (132), Liliana Jankowska (40), Teresa Targońska (40), Janusz Warpechowski (21), Zofia Węgierkowa (19), Jadwiga Pożakowska (17), Jerzy Ukleja (11) i Antoni Tośta (7).
• 63 kompozytorów i muzyków – najwięcej kompozycji muzycznych mieli na swoim koncie: Ryszard Schreiter (78), Mieczysław Mazurek (13), Jacek Popiołek (11), Waldemar Kazanecki (5) i  Stanisław Chromcewicz (4)
• 23 choreografów i tancerzy – najwięcej opracowań plastycznych i ruchowych zaprezentowali na scenie: Barbara Fijewska (8), Jan Fabian (6), Maria Grodzka (4) i Zbigniew Kwiatkowski (4).
• Ponadto 17 aktorów Teatru wystąpiło w roli reżysera, 3 zaprezentowało swoje projekty scenograficzne, głównie na scenie „Reduta 61” i „Reduta 70”.

 

 

Zespół teatru brał udział w licznych festiwalach i konkursach.

 

1949	Lubelski Festiwal Sztuki Radzieckiej
1951	Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych
1958	Ogólnopolski Festiwal Sztuk Juliusza Słowackiego
1961 - 1973 (corocznie)	Kaliskie Spotkania Teatralne, Wrocławski Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych
1974 - 1976	Rzeszowskie Spotkania Teatralne, Przemyska Wiosna Teatralna
1977 – 1984	Zamojskie Lato Teatralne, Hutnicze Prezentacje Teatralne, Festiwal Teatrów Jednego Aktora, Śląska Wiosna Teatralna, Konfrontacje Klasyki Polskiej w Opolu, Ogólnopolski Festiwal Sztuk Dziecięcych w  Wałbrzychu, Ogólnopolski Festiwal Dramaturgii Krajów Socjalistycznych w Katowicach.

 

 

Współpraca artystów lubelskiego teatru  z zagranicą.
 

1958, 1960, 1965, 1976, 1977, 1979	ZSRR: Lwów, Teatr im. Marii Zankowieckiej; Łuck, Teatr im. Tarasa Szewczenki; teatry w Brześciu, Kobryniu, Kamieńcu i Berezie
1969	Jugosławia: teatry w Skopje, Bitoli, Ochrydze, Stopi
1971, 1980	Rumunia: Teatry Narodowe w Jassach, Constancy i Bukareszcie

 

 

W latach 1985 – 1993

 

• Dyrektor Naczelny i Artystyczny Andrzej Rozhin
• wznowienie działalności Sceny Reduta
• w repertuarze m.in. K. Makuszyński, B. Brecht, I. Iredyński, T. Różewicz, L. Rydel, R. Harwood, Z. Nowakowski, S. Mrożek, J.P. Sartre, W. Gombrowicz

 

 

W latach 1993 – 2000

 

• Dyrektor Naczelny i Artystyczny Cezary Karpiński
• warsztaty z Andrzejem Sewerynem
• w repertuarze: Al. Fredro, J. Głowacki, A. Ayckbourn, G. Zapolska, W. Szekspir, S. Beckett, S. Wyspiański, Sofokles, B. Leśmian, H. Kajzar, J. Słowacki, Molier, H. Hesse, K. Moczarski, A. Czechow, M. Bałucki, E. Ionesco, W. Gombrowicz, L. Tołstoj, A. Duas, T. Stoppard, W. Schwab, W. Allen

 

Wiele wydarzeń tej sceny na trwałe wpisało się w historię polskiego teatru. Występowali tu i tworzyli najwybitniejsi polscy artyści, powstawały głośne i znaczące spektakle. Tu rozpoczęli swoją karierę teatralną aktorzy znani potem w całej Polsce: Jan Świderski, Czesław Wołłejko, Ryszarda Hanin, Wiesław Michnikowski, Henryk Bąk, Zofia Kucówna, Henryk Bista, Stanisław Mikulski czy Jan Machulski. Z lubelską sceną współpracowali najwybitniejsi polscy reżyserzy m.in. Jan Kreczmar, Maria Wiercińska, Jan Maciejowski, Józef Gruda, Adam Hanuszkiewicz, Jerzy Goliński, Jerzy Rakowiecki, Józef Słotwiński czy Kazimierz Braun, najbardziej kontrowersyjny i najostrzej krytykowany realizator w powojennej historii naszej sceny.

 

 

W latach 2000 – 2012

 

W roku 2000 teatralna historia lubelskiej sceny zatoczyła znamienne koło. Dyrektorem Naczelnym teatru został Krzysztof Torończyk, syn Jerzego Torończyka – scenografa, a w latach 1958-1971 dyrektora lubelskiego teatru, jak dotąd najdłużej piastującego tę funkcję w całej jego historii. W latach 2000-2011 Dyrektorem Artystycznym Teatru im. J. Osterwy był Krzysztof Babicki, a od września 2011 funkcję tę pełni Artur Tyszkiewicz.

Teatr w ciągu ostatniego dziesięciolecia stał się ambitnym teatrem repertuarowym z misją szerokiej popularyzacji sztuki. Nie stroni jednocześnie od odważnych wyzwań, proponując widzom prapremiery. Obok lubianej przez widzów klasyki: Szekspir, Mickiewicz, Wyspiański, Słowacki, Dostojewski, Czechow, Fredro, Bałucki na afiszu znajdziemy pozycje autorstwa Toma Stopparda czy Pawła Huelle, który specjalnie dla lubelskiej sceny napisał „Sarmację”.

Wyjątkowymi gośćmi na premierowych spektaklach byli pisarze: Sławomir Mrożek, Paweł Huelle, Wiesław Myśliwski i poetka Julia Hartwig - Honorowa Obywatelka Lublina.

 

 

Spektakle na scenie Teatru Osterwy w latach 2000 – 2012:

 

Ivo Bresan	„Diabelskie nasienie”	Prapremiera polska	21.10.2000	reż. K. Babicki
A. Fredro	„Damy i Huzary”	Premiera	12.01.2001	reż. E. Wojtaszek
P. Huelle	"Kąpielisko Ostrów"	Prapremiera	24.03.2001	reż. K. Babicki
W. Szekspir	"Poskromienie Złośnicy"	Premiera	16.06.2001	reż. B. Tosza
A. Mickiewicz	"Dziady"	Premiera	17.11.2001	reż. K. Babicki
M. Gogol	„Rewizor”	Premiera	09.02.2002	reż. E. Wojtaszek
E. Szwarc	"Czerwony Kapturek"	Premiera	23.03.2002	reż. K. Babicki
M. Hemar	"Piękna Lucynda"	Premiera	8.06.2002	reż. E. Korin
A.Camus/F. Dostojewski	„Biesy”	Premiera	26.10.2002	reż. K. Babicki
W. Szekspir	„Romeo i Julia”	Premiera	8.02.2003	reż. B. Tosza
W.Gombrowicz	„Operetka”	Premiera	17.05.2003	reż. K. Babicki
	„Europa? Mikrodramaty”	Prapremiera	27.09.2003	reż. T. Bradecki
A. Camus	„Caligula”	Premiera	7-8.11.2003	reż. K. Babicki
Molier	“Don Juan”	Premiera	14.02.2004	reż. E. Wojtaszek
M. Bułhakow	„Szkarłatna Wyspa”	Premiera	27.03.2004	reż. K. Babicki
W. Perzyński	„Polityka”	Premiera	4.06.2004	reż. E. Korin
W. Szekspir	„Hamlet”	Premiera	20.11.2004	reż. K. Babicki
A. Czechow	„Czajka”	Premiera	5.02.2005	reż. E. Korin
J. Presson Allen	„Najlepsze lata panny Jean Brodie”	Prapremiera polska	18.03.2005	reż. K. Babicki
S. Wyspiański	„Sędziowie”	Premiera	24.09.2005	reż. A. Augustynowicz
P. Zelenka	„Opowieści o zwyczajnym szaleństwie”	Premiera	28.10.2005	reż. K. Babicki
J. Tuwim, T. Sygietyński	„Żołnierz Królowej Madagaskaru”	Premiera	14.01.2006	reż. T. Bradecki
S. Mrożek	„Miłość na Krymie"	Premiera	1.04.2006	reż. K. Babicki
A. Fredro	„Dożywocie”	Premiera	3.06.2006	reż. B. Ciosek
S. Wyspiański	„Wesele”	Premiera	18.11.2006	reż. K. Babicki
Ö. von Horváth	„Opowieści lasku wiedeńskiego”	Premiera	3.02.2007	reż. B. Tosza
M. Bałucki	„Niewolnice z Pipidówki”	Premiera	24.03.2007	reż.K. Babicki
D. Dobbrow	„Legoland”	Prapremiera polska	15.06.2007	reż. G. Kempinsky
F. Dostojewski	„Idiota”	Premiera	24.11.2007	reż. K. Babicki
J. Słowacki	„Balladyna”	Premiera	9.02.2008	reż. B. Ciosek
P. Huelle	„Sarmacja"	Prapremiera	12.04.2008	reż. K. Babicki
W. Szekspir	„Wszystko dobre, co się dobrze kończy”	Premiera	6.06.2008	reż. T. Bradecki
T. Stoppard	„Rock ‘n’ Roll”	Prapremiera polska	15.11.2008	reż. K. Babicki
	„Aktor w literaturze polskiej” spektakl jubileuszowy 90 lat ZASP	Premiera	30.11.2008	reż. K. Babicki
W. Myśliwski	„Widnokrąg”	Prapremiera	31.01.2009	reż. B. Tosza
G. Lutosławska	„O dwóch krasnoludkach i jednym końcu świata”	Prapremiera	29.03.2009	reż. K. Babicki
W. Allen	„Bóg”	Premiera	5.06.2009	reż. G. Kempinsky
B. Schulz	„Noc wielkiego sezonu”	Prapremiera	14.11.2009	reż. K. Babicki
Molier	„Tartuffe albo Szalbierz”	Premiera	30.01.2010	reż. B.Tosza
M. Pakuła	„Biały dmuchawiec”	Prapremiera	27.03.2010	reż. K. Babicki
W. Szekspir	„Makbet"	Premiera	11.06.2010	reż. L. Mądzik
F. Dostojewski	"Zbrodnia i kara"	Premiera	13.11.2010	reż. K. Babicki
W. Szekspir	"Wiele hałasu o nic"	Premiera	29.01.2011	reż. T. Bradecki
P. Huelle	"Zamknęły się oczy Ziemi"	Prapremiera	9.04.2011	reż. K. Babicki
B. Ahlfors	"Komedia Teatralna"	Prapremiera polska	17.06.2011	reż. G. Kempinsky
W. Gombrowicz	"Iwona, księżniczka Burgunda"	Premiera	10.12.2011	reż. B. Tosza
M. Pakuła	"Na końcu łańcucha"	Prapremiera	17.03.2012	reż. E. Rysova
W. Szekspir	"Sen nocy letniej"	Premiera	22.06.2012	reż. A. Tyszkiewicz

 

 

Na scenie Teatru Osterwy wystąpili gościnnie:

 

• „Kwiaty polskie” J. Tuwima Beata Ścibakówna i Jan Englert 11.06.2005.
• „ISADORA Opowieść o kobiecie” Zespół WTZ  Teatroterapia Lublin 25. 09. 2006.
• „DOMINO” II Międzynarodowa Premiera Teatru Ludzi Niepełnosprawnych, Projekt belgijsko-polski 5-7.03.2007.
• „Strumień” Leszka Mądzika Teatr Lubuski 20.02.2007.
• DULSCY Z O.O. wg. Moralności Pani Dulskiej Teatr Polski z Warszawy 1.04.2008.
• „Narty Ojca Świętego” J. Pilcha Teatr Narodowy z Warszawy 26-27.04.2009.
• "Hipnoza" A. Cwojdzińskiego Beata Ścibakówna i Rafał Królikowski 15.10.2010
• Krzysztof Majchrzak i kwartet A2 "Stradivariada w stronę Schulza" 29.11.2010
• "Daily Soup" A. Musakarii Teatr Narodowy z Warszawy 16-17.09.2011
• "Diabeł w Purpurze" A. Raulta Teatr Scena Prezentacje z Warszawy 9-10.10.2011

 

 

Spektakle prezentowane na festiwalach i nagrody indywidualne i zbiorowe:

 

• 5.05.2001 – Kaliskie Spotkania Teatralne – „Damy i Huzary” A. Fredro.
• Grudzień 2001 – w rankingu Rzeczypospolitej Ignacy Gogolewski i Jacek Król znaleźli się w piątce najwybitniejszych aktorów polskich 2001 roku.
• 9.04.2002 – XXVII Opolskie Konfrontacje Teatralne „Klasyka Polska” – "Dziady" A. Mickiewicza. Jacek Król otrzymał główną nagrodę za rolę pierwszoplanową, a Anna Bodziak nagrodę Perełki za rolę drugoplanową.
• 27.04.2002 – gościnne występy na scenie Teatru Polskiego.
• 3.07.2002 – "Dziady" A. Mickiewicza zostały uhonorowane "Laurem Tomka" jako wydarzenie artystyczne sezonu 2001/2002.
• 6.07.2002 – Zamojskie Lato Teatralne – „Damy i Huzary” A. Fredro.
• 14.11.2002 – I Festiwal Klasyki Europejskiej Rzeszów - „Poskromienie złośnicy”.
• Sezon 2000/2001 – Paweł Sanakiewicz otrzymał nagrodę działu kulturalnego Kuriera Lubelskiego za trzy kreacje: Okpisza i Petrucchia w "Poskromieniu złośnicy" Szekspira, Jurasica w "Diabelskim nasieniu" Bresana i Majora w "Damach i huzarach" Fredry.
• 30.05.2003 – gościnne występy w Teatrze Polskim w Warszawie „Biesy” F. Dostojewskiego. Za realizację „Biesów” teatr otrzymał Nagrodę Alilianz 2002 w dziedzinie kultury. „Rzeczpospolita” (28.12.2002) uznała „Biesy” za jedno z czterech najlepszych przedstawień w 2002 roku.
• 28.06.2003 – XXVIII Zamojskie Lato Teatralne „Romeo i Julia” W. Szekspira.
• 19.10.2004 – IV Festiwal Dramaturgii Współczesnej „Rzeczywistość przedstawiona 2004” w Zabrzu – „Europa? Mikrodramaty”. Włodzimierz Wiszniewski i Jacek Król otrzymali nagrody aktorskie za role epizodyczne a scenograf Jagna Janicka nagrodę za wielofunkcyjność przestrzeni teatralnej.
• 23.04.2005 – XXX Opolskie Konfrontacje Teatralne – „Polityka” W. Perzyńskiego
• 22-23.11.2005 – I Festiwal "Dramaty Narodów – Polski Dramat Romantyczny" – „Dziady” A. Mickiewicza. Jacek Król otrzymał główną nagrodę aktorską za rolę Gustawa-Konrada, a cały zespół realizatorów i aktorów nagrodę za inscenizację dramatu romantycznego.
• 22.11.2005-31.05.2006 – wystawa zdjęć, projektów kostiumów i scenografii w Muzeum Narodowym w Gdańsku – Pałac Opatów w Oliwie na wystawie „Teatralna gra z tekstem. Dziady Adama Mickiewicza na scenach polskich. 1848-2005”.
• 1.03.2008 – gościnne występy w Teatrze Polskim w Warszawie ze spektaklem „Sarmacja” P. Huelle
• 7-8.11.2008 – gościnne występy w gdańskim Teatrze Wybrzeże ze spektaklem „Sarmacja” P. Huelle
• 19.05.2009 – gościnne występy w krakowskiej operze ze spektaklem „Rock ‘n’ Roll” T. Stopparda

 

 

Dziesięć edycji Salonu Poezji:

 

Krakowski Salon Poezji w Lublinie rozpoczął działalność w lutym 2005. W niedzielne poranki aktorzy czytali swoje ulubione wiersze przy akompaniamencie muzycznym.
 

I Salon Poezji	Poezja księdza Jana Twardowskiego	20.02.2005
II Salon Poezji	„Słowa miłości i rozpaczy” Adam Mickiewicz	20.03.2005
III Salon Poezji	„Tryptyk rzymski” pamięci Ojca Śwętego Jana Pawła II	7.04.2005
IV Salon Poezji	Poezja Jacka Kaczmarskiego	17.04.2005
V Salon Poezji	Poezja Ewy Szelburg-Zarembiny	29.05.2005
VI Salon Poezji	Poezja Józefa Czechowicza	23.10.2005
VII Salon Poezji	Poezja Zbigniewa Herberta	20.11.2005
VIII Salon Poezji	„Pastorałki” Tytusa Czyżewskiego	18.12.2005
IX Salon Poezji	Salon Poezji Erotycznej	12.06.2006
X Salon Poezji	Poezja Karola Wojtyły w I rocznicę śmierci Jana Pawła II	2.04.2006

 

 

NOC KULTURY w Teatrze im. J. Osterwy
 

• 1-2.06.2007 „Opowieści o zwyczajnym szaleństwie” P. Zelenki
• 7-8.06.2008 „Sarmacja” P. Huelle i „Rozmowy z katem” K. Moczarskiego
• 6-7.06.2009 „Rendez-vous z Melpomeną” – zwiedzanie Teatru z Szymonem Sędrowskim
• 5-6.06.2010 "Teatralne Inicjacje" – warsztaty teatralne z Mikołajem Roznerskim
• 4-5.06.2011 "Teatr w teatrze" – otwarta próba "Komedii Teatralnej" prowadzona przez reż. Grzegorza Kempinsky'ego

 

Dokonania obecnej dyrekcji śledzicie Państwo na bieżąco. To Państwo wystawiliście nam najlepszą recenzję – frekwencja na spektaklach przekracza bowiem ponad 80% i jest jedną z najwyższych w kraju.

O Teatrze im.J.Osterwy mówi się w Polsce, chwalą go krytycy, czego dowodem są prestiżowe nagrody zdobywane na festiwalach, a dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Marszałkowskiego, Kopalni Węgla Kamiennego „Bogdanka” teatr odzyskuje swój dawny blask.

Wielopokoleniowy zespół aktorski wciąż ewoluuje przyjmując w swe szeregi młodych, zdolnych adeptów szkół teatralnych.

Tworząc teatralne dziś, nie zapominajmy o tym, co stanowi barwną historię lubelskiej sceny, zwłaszcza o ludziach, którzy poświęcili jej swój talent, pasję, a niekiedy całe życie.